Zadatek a zaliczka przy kupnie mieszkania – czym się różnią?

Zadatek a zaliczka przy kupnie mieszkania – czym się różnią?

Planujesz zakup nowego mieszkania? Taka decyzja będzie wiązała się z podpisaniem umowy przedwstępnej. Przy czym konieczne będzie opłacenie konkretnej kwoty przy kupnie mieszkania. Zadatek a zaliczka – bo o te dwa zobowiązania chodzi – nie oznaczają tego samego i ważne, żebyś o tym pamiętał, decydując się na ostateczną formę płatności.


Jakie informacje znajdziesz w tym artykule?

Z naszego artykułu dowiesz się, jaka jest różnica między zaliczką a zadatkiem przy kupnie mieszkania i na co szczególnie zwrócić uwagę przed przekazaniem danej kwoty.

Przejdź do akapitów:

  1. Zadatek a zaliczka przy mieszkaniu
  2. Zadatek na mieszkanie
  3. Zaliczka na mieszkanie
  4. Różnica między zaliczką a zadatkiem przy kupnie mieszkania

Zadatek a zaliczka przy mieszkaniu

Zakup mieszkania często wiąże się z podpisaniem umowy przedwstępnej. Aby sfinalizować taką umowę, konieczne jest wpłacenie odpowiedniej kwoty na rzecz osoby sprzedającej mieszkanie. Takie zobowiązanie może mieć formę zadatku lub zaliczki. Na czym dokładnie polegają te dwa sposoby płatności?

Zadatek, według Art. 394, Dz.U.2019.1145 t.j., oznacza:

§ 1. W braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju zadatek dany przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.

§ 2. W razie wykonania umowy zadatek ulega zaliczeniu na poczet świadczenia strony, która go dała; jeżeli zaliczenie nie jest możliwe, zadatek ulega zwrotowi.

§ 3. W razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada. To samo dotyczy wypadku, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność obie strony.

Pojęcie zaliczki, w przeciwieństwie do zadatku nie jest wyjaśnione przez zapisy Kodeksu Cywilnego, dlatego zwrot zaliczki, w przypadku niewywiązania się z zobowiązań, będzie podlegał ogólnym przepisom odnoszącym się do wykonania umów wzajemnych. Co istotne, zaliczka nie stanowi zabezpieczenia dla osoby kupującej mieszkanie.

Zadatek na mieszkanie

„Instytucja zadatku podlega zapisom Kodeksu Cywilnego. Dzięki temu, gdy jedna ze stron nie wywiązuje się ze swoich zobowiązań, w przypadku omawianego przykładu mieszkania, druga ma prawo odstąpić od umowy przedwstępnej bez wyznaczenia dodatkowego terminu i zachować zadatek. Co ważne, jeśli osobą, która nie wywiązała się z umowy, jest sprzedający, kupujący może żądać od niego zwrotu wpłaconego zadatku w podwójnej wysokości.” – Przemysław Szymczak, Kancelaria Radcy Prawnego Przemysław Szymczak

Taka forma zobowiązania będzie wpływała na mobilizację jednej i drugiej strony. Sprzedający raczej nie powinien zrywać umowy przedwstępnej, ponieważ będzie wtedy narażony na poniesienie kosztów. Natomiast osoba kupująca, w chwili odstąpienia od umowy, straci wpłacone w formie zadatku pieniądze. Dodatkowo w kilku przypadkach osoba sprzedająca mieszkanie ma możliwość oddania zadatku kupującemu w niepowiększonej kwocie. Kiedy zadatek na mieszkanie nie ulega zmianie?

  1. Umowa nie została sfinalizowana i żadna ze stron nie ponosi za to odpowiedzialności.
  2. Umowa nie została sfinalizowana, ale odpowiedzialność za to ponoszą obie strony.
  3. Umowa na mocy postanowienia sądowego została rozwiązana za porozumieniem obu stron.

Te trzy sytuacje sprawiają, że zadatek, który musi zwrócić sprzedający osobie kupującej, nie zostanie podwojony. Terminem, w którym powinien być zwrócony zadatek, będzie data odstąpienia od umowy przedwstępnej.

Zadatek a zaliczka przy kupnie mieszkania – czym się różnią? - 1

Co ważne, zadatek ma swój termin ważności. Zgodnie z art. 390 Kodeksu Cywilnego roszczenia z umowy przedwstępnej, a co za tym idzie również zadatek, przedawniają się po upływie roku od dnia, gdy umowa przyrzeczona powinna zostać zawarta.

Jak wygląda kwestia zadatku i kredytu hipotecznego? W przypadku, gdy starasz się o kredyt i bank odrzuci Twój wniosek, a Ty nie będziesz miał innego źródła finansowego, Twój zadatek przepada. Istnieje możliwość, że za porozumieniem stron (kupujący i sprzedający) w umowie przedwstępnej zostanie zawarta klauzula, w której zaznaczone będzie, iż w przypadku odrzucenia kredytu z powodu braku zdolności kredytowej albo złej historii kredytowej, zadatek zostanie zwrócony kredytobiorcy. Nie jest to jednak pewne, ponieważ bank nie zawsze podaje powód odrzucenia wniosku, a bez tego klauzula przy umowie przedwstępnej będzie nieważna.

Przy zakupie mieszkania na kredyt, zadatek traktowany jest jako wkład własny. Przykładowo, jeśli wybierzesz kredyt z 10% wkładem własnym i Twój zadatek na mieszkanie też wynosi 10%, to wystarczy tylko uiszczenie kwoty zadatku, bez konieczności wpłaty pieniędzy na potrzeby wkładu własnego. Pamiętaj jednak, że im większy wkład własny, tym atrakcyjniejsze warunki kredytowe.

Zaliczka na mieszkanie

Zadatek a zaliczka przy kupnie mieszkania – czym się różnią? - 2

Jak wygląda kwestia zaliczki i kredytu hipotecznego? Kupujący ze sprzedającym mogą dojść do porozumienia, że zamiast zadatku zostanie wybrana zaliczka. Zaliczka podlega bowiem zwrotowi, dlatego jeśli jesteś kupującym i bank odrzuci Twój wniosek o kredyt hipoteczny, nie musisz się martwić o jej zwrot. Niestety tutaj zagrożeniem jest to, że zaliczka nie ma mocy prawnej, dlatego, podczas gdy Ty będziesz załatwiał formalności w banku, sprzedający może dostać korzystniejszą ofertę i wybraną przez Ciebie nieruchomość sprzedać komuś innemu.

Zabezpieczeniem przed utratą nieruchomości, w przypadku problemów z kredytem, może być wpłacenie pieniędzy po części na poczet zaliczki i zadatku. Dzięki temu masz pewność, że nieruchomość jest zarezerwowana tylko dla Ciebie i sprzedający nie ma prawa sprzedać jej komuś innemu, podczas gdy łączy was umowa przedwstępna. Jednak tutaj z kolei, w przypadku odrzucenia wniosku kredytowego w banku, stracisz zadatek, a odzyskasz tylko zaliczkę.

Dodatkowo zaliczka na mieszkanie może być uznana przez bank na poczet wkładu własnego. Jednak żeby tak się stało, musisz mieć udokumentowane potwierdzenie tego, że wpłaciłeś ją sprzedającemu.

Różnica między zaliczką a zadatkiem przy kupnie mieszkania

Różnica między zaliczką a zadatkiem przy kupnie mieszkania polega przede wszystkim na kwestii prawnej. Z tego punktu zadatek jest formą bezpieczniejszą zarówno dla kupującego, jak i sprzedającego.

Kolejnym elementem różniącym zaliczkę i zadatek będzie wysokość kwoty, którą trzeba uiścić przy podpisywaniu umowy przedwstępnej. Tak naprawdę nie istnieją jakieś sztywne, odgórnie ustalone kwoty, a finalna wysokość zaliczki i zadatku ustalana jest pomiędzy sprzedającym a kupującym. Jednak jeśli chodzi o zadatek, można zauważyć pewne najczęściej występujące schematy.

Zadatek a zaliczka przy kupnie mieszkania – czym się różnią? - 3

„Przyjmuje się, że zadatek wynosi 10% wartości mieszkania, jest to niepisana zasada przyjęta w praktyce. Dobra praktyka nakazuje, by kwota zadatku nie przekraczała 20% wartości nieruchomości, aczkolwiek nie jest to zakazane. Jeśli sprzedajesz mieszkanie, powinieneś być o tyle ostrożny, że wysoki zadatek byłby „atrakcyjny” dla drugiej strony zwłaszcza w przypadku rozwiązania umowy z Twojej strony, gdyż kupujący miałby prawo domagać się zapłaty sumy wyższej od wpłaconego zadatku.” – mówi Przemysław Szymczak, Kancelaria Radcy Prawnego Przemysław Szymczak

W przypadku zaliczki nie ma żadnych ustaleń, nie jest ona uregulowana prawnie, więc nikt poza kupującym i sprzedającym nie powinien się zainteresować jej wysokością. Jednak jeśli jesteś kupującym, powinieneś być ostrożny, ponieważ podczas zerwania umowy zwrot zaliczki może nie być taki oczywisty, jak to jest w przypadku zadatku. A jeśli ustaliłeś ze sprzedającym wysoką wartość zaliczki, możesz w razie ewentualnego niepowodzenia umowy dużo stracić.

Jeśli zdecydowałeś się na zakup mieszkania i jesteś na etapie podpisywania umowy przedwstępnej, musisz przede wszystkim pamiętać o tym, że zadatek a zaliczka przy kupnie mieszkania to nie jest to samo. Zaliczka nie jest pewnym zabezpieczeniem zwłaszcza w przypadku nabywcy nieruchomości, dlatego jeśli chcesz mieć pewność, że wszystko odbędzie się zgodnie z ustaleniami zawartymi w umowie, warto zdecydować się na zadatek, który jest unormowany przepisami prawnymi. Poszukujesz porad prawnych? Sprawdź nasze pozostałe artykuły z cyklu: Przepis na mieszkanie

Kolejny artykuł

Wcześniejsza spłata kredytu hipotetycznego a odsetki – co musisz wiedzieć?
Wcześniejsza spłata kredytu hipotetycznego a odsetki – co musisz wiedzieć?
Wcześniejsza spłata kredytu hipotecznego a odsetki? Marzeniem każdej osoby zaciągającej kredyt hipoteczny, jest jak najszybsza jego spłata. Czasem staje się to możliwe. Niespodziewany zastrzyk gotówki, zwiększenie zarobków związane ze zmianą pracy, czy chociażby pomoc rodziców, mogą przyspieszyć spłatę naszego zobowiązania wobec banku.
Zobacz wszystkie artykuły z tego działu